Xã hội - giải trí

10 xu hướng phát triển AI ở Việt Nam trong năm 2019

Đăng bởi: dunghh | 25/12/2019

tl;dr: các dự báo của mình về một vài xu hướng liên quan tới AI có thể diễn ra ở Việt Nam trong năm 2019, dựa trên kinh nghiệm trực tiếp đào tạo người làm AI và kinh nghiệm làm việc với các cơ quan nhà nước, các doanh nghiệp từ lớn đến nhỏ và các nhóm nghiên cứu về chuyện ứng dụng AI trong suốt mấy năm vừa qua.

Năm 2018, Việt Nam đề cập tới 4.0 rất nhiều. Theo ước tính của SMCC.VN, mỗi tháng có cỡ trên dưới 1 triệu lượt đề cập tới thuật ngữ “4.0” trên mạng xã hội. Tuy nhiên, gần đây xu hướng đề cập tới thuật ngữ này đã không còn tăng trưởng như thời gian trước đây. Mọi người có vẻ bắt đầu chuyển dịch sang dùng cụm từ “digital transformation” hoặc “chuyển đổi số” như một cách nói sang trọng hơn. Nhưng dù có là “4.0” hay “digital transformation” thì Trí tuệ nhân tạo vẫn là thứ nằm ở vị trí trung tâm.

Ở thời điểm hiện tại, việc ứng dụng Trí tuệ nhân tạo trong các ngành nghề, các sản phẩm công nghệ thông tin ở Việt Nam là chưa tương xứng với những gì mọi người nhắc đến 4.0, nhưng trong năm 2019 có thể sẽ có nhiều thay đổi. Theo suy đoán của mình, sẽ có 10 xu thế chủ đạo liên quan tới Trí tuệ nhân tạo ở Việt Nam trong năm 2019.

1. Sự chạy đua vũ trang của các doanh nghiệp lớn

Các doanh nghiệp có nhiều tiềm năng trong lĩnh vực Công nghệ thông tin ở Việt Nam đã để ý tới AI từ khá lâu. Những công ty như FPT, Viettel đã tổ chức đội ngũ những người làm AI từ cách đây một vài năm và đã tiếp cận việc ứng dụng AI vào một số sản phẩm phục vụ khách hàng hoặc xây ra các công nghệ lõi để chuẩn bị cho việc ứng dụng đại trà AI. Gần đây, AI bắt đầu thu hút được sự quan tâm của nhiều doanh nghiệp lớn khác. VNPT với VNPT-IT đang phát triển đội ngũ ứng dụng AI. VNG cũng đã cho ra mắt AI Lab với các sản phẩm và tầm nhìn ấn tượng. Tuy nhiên mức độ triển khai AI ở các doanh nghiệp lớn này vẫn còn tương đối nông so với tiềm năng và nhu cầu của chính họ.

Năm 2019 có thể sẽ là năm mà các doanh nghiệp lớn trong lĩnh vực Công nghệ thông tin ở Việt Nam bắt đầu cuộc chạy đua vũ trang để thu hút nhân lực, xây dựng hạ tầng, thu thập dữ liệu và phát triển công nghệ. Nhân lực tinh túy trong lĩnh vực AI ở Việt Nam không có nhiều, do đó có thể các doanh nghiệp lớn sẽ phải cạnh tranh nhau gay gắt. Những bên nào có môi trường nghiên cứu, ứng dụng tốt hơn, có hạ tầng mạnh hơn, có nhiều dữ liệu và bài toán thú vị hơn, có mức lương cao hơn và có tầm nhìn rộng hơn, những bên đó sẽ có lợi thế trong cuộc đua về AI ở khối các doanh nghiệp lớn. Nhiều doanh nghiệp lớn không hoạt động trong lĩnh vực công nghệ thông tin cũng sẽ không chịu đứng ngoài cuộc.

2. Sự phát triển của các newbie

Phong trào học AI ở Việt Nam đang diễn ra rất mạnh. Người trẻ ở Việt Nam có một lợi thế nho nhỏ, đấy là họ bắt đầu học AI đúng vào thời điểm của sự thay đổi về chất của công nghệ. Deep Learning vừa dễ học, vừa không cần phải đào quá sâu, hiểu quá kĩ cũng có thể tập tọe làm gì đó, lại đang chiếm ưu thế so với các hướng tiếp cận AI truyền thống về độ chính xác, các nội dung về Deep Learning đến từ các chuyên gia hàng đầu thế giới có thể dễ dàng tìm trên mạng. Điều này khiến cho những người trẻ mới học AI nhanh chóng nắm được các cơ hội mới và tiệm cận với những người làm AI đã có kinh nghiệm lâu năm, những người cũng mới chỉ tiếp cận Deep Learning chưa lâu.

Trên internet có các cộng đồng như Machine Learning cơ bản tập hợp được hơn 20 nghìn người trẻ chỉ sau 1 năm phát triển, tương tác với nhau rất mạnh mẽ. Đấy có thể là những nguồn cung cấp nhân lực cho các doanh nghiệp muốn ứng dụng AI ở Việt Nam. Tuy nhiên đa phần việc học AI ở Việt Nam là tự học, do đó người học không có được sự định hướng rõ ràng về hướng đi, khiến sự tiến bộ của họ dễ bị chững lại sau khi đã tiếp cận các kiến thức đơn giản. Họ cũng không có dữ liệu và hạ tầng tính toán đủ tốt để làm được các bài toán chất lượng. Do đó đa phần các newbie sẽ cắn mồi câu của các công ty gia công phần mềm vốn đang rất thèm khát nguồn nhân lực biết làm Trí tuệ nhân tạo để đáp ứng cơn cuồng AI của người nước ngoài.

3. Sự bùng nổ trong lĩnh vực xử lí ảnh

Xử lí ảnh là lĩnh vực giàu tiềm năng nhất trong AI hiện đại, nhờ sự đa dạng về nội dung dữ liệu ảnh và ưu thế vượt trội của Deep Learning khi ứng dụng trên ảnh, so sánh với các hướng ứng dụng AI truyền thống. Theo ước tính, có khoảng 70% các ứng dụng AI hiện tại nghiêng về mảng xử lí ảnh. Trong năm 2019, ở Việt Nam, phong trào ứng dụng AI trong xử lí ảnh sẽ có nhiều bước tiến mới.

Nhiều công ty startup trong lĩnh vực này sẽ ra đời, giúp giải quyết các vấn đề cấp thiết của xã hội như các bài toán trên camera thông minh, các bài toán về chẩn đoán bệnh, các ứng dụng phân loại dữ liệu trên điện thoại, các ứng dụng số hóa thông tin trên ảnh… Đây đều là các nhóm bài toán mà trên thế giới người ta đã ít nhiều đạt được sự hội tụ, vì thế các nhóm ứng dụng ở Việt Nam sẽ không gặp quá nhiều khó khăn trong việc đáp ứng thị trường Việt Nam. Tuy thế, để ứng dụng Deep Learning một cách mượt mà trên các bài toán phân tích ảnh, có lẽ vẫn chưa nhiều nhóm ở Việt Nam thực thi được tốt, do chưa có dữ liệu tốt và chưa có nhiều thời gian để các nhóm thu thập đủ kinh nghiệm tối ưu.

4. Sự để ý của các đại gia

Việc đầu tư của VinGroup vào lĩnh vực công nghệ là một quả bom không chỉ trên truyền thông đại chúng mà còn gây tiếng vang rất lớn trong giới… đại gia. Nhiều đại gia có lẽ đã bắt đầu giật mình trước các bước đi nhanh chóng của VinGroup. AI – Big Data là một trong những mảng được VinGroup chú tâm và nhiều đại gia có tiền khác có lẽ cũng không thể dửng dưng đứng nhìn. Nhất là trước những dự báo ảm đạm về tình hình kinh tế thế giới trong tương lai không xa, các đại gia nếu muốn giữ tiền hẳn sẽ phải quan tâm tới việc đầu tư vào AI. Xu thế mua lại các doanh nghiệp đã có kinh nghiệm phát triển và ứng dụng AI cũng sẽ là một xu thế mà các đại gia có thể quan tâm.

5. Sự mở rộng của các thành phố thông minh

Thành phố thông minh là một trong những nhóm bài toán cần ứng dụng AI – Big Data mạnh mẽ. Trước “làn sóng thần” truyền thông về 4.0 ở Việt Nam, các tỉnh – thành phố ắt không thể đứng ngoài cuộc. Nhiều doanh nghiệp lớn đã và đang tìm cách sẵn sàng cung cấp các giải pháp smart city cho các tỉnh – thành phố, tuy vậy việc triển khai bài toán này sẽ gặp rất nhiều thách thức do cơ sở hạ tầng của Việt Nam còn nhiều yếu kém và kinh nghiệm triển khai các dự án tương tự của các doanh nghiệp Việt Nam là gần như bằng không. Giải pháp đưa ra có thể là sự tư vấn của doanh nghiệp nước ngoài hoặc thậm chí nhập khẩu công nghệ nước ngoài, tuy thế để có thể bản địa hóa cho Việt Nam là việc không đơn giản. Dẫu sao, smart city cũng sẽ là xu hướng mà nhiều người quan tâm tới AI sẽ phải để ý trong năm tới bởi có nhiều bài toán nhỏ mà nhiều người có thể tham gia vào.

6. Sự dịch chuyển của các du học sinh

Những dự báo ảm đạm về kinh tế thế giới trong vài năm tới sẽ khiến tìm việc làm tốt ở các quốc gia phát triển trở nên khó khăn hơn, đời sống của các du học sinh ở nước ngoài cũng sẽ không dễ để ổn định. Trong khi thị trường “ở quê” lại đang chứa đựng ăm ắp các cơ hội và vô cùng thiếu nhân lực. Nếu không về lúc này thì về lúc nào? Năm 2019 có lẽ làn sóng trở về nước làm việc và gây dựng sự nghiệp của những người đã có thời gian học tập, tu nghiệp ở nước ngoài sẽ gia tăng mạnh. Những người có hồ sơ đẹp, trở về nước có thể dễ dàng chiếm lĩnh ngay một vị thế cao trong xã hội và nhận được nhiều cơ hội phát triển bản thân mà có ở nước ngoài chục năm họ cũng không thể nào đạt được.

7. Sự đầu tư của các startup đã gọi được vốn

Làn sóng startup không ngừng tăng trưởng liên tục ở Việt Nam trong vài năm gần đây và có vẻ vẫn chưa đạt đỉnh. Nhiều startup bắt đầu gọi được các nguồn vốn lớn ở các vòng sau, đi vào giai đoạn phát triển mạnh mẽ. Nhu cầu, áp lực phải mở rộng thị trường của họ tăng theo số tiền đầu tư được nhận và dĩ nhiên, một trong những hướng phát triển sẽ là đầu tư mạnh mẽ vào nâng cấp công nghệ, trang bị các ứng dụng AI hiện đại để chiếm lĩnh tập khách hàng nhanh hơn nữa. Nhiều startup hẳn sẽ chi đậm cho AI trong năm 2019.

8. Sự nổi lên của thị trường ứng dụng tài chính

Fintech đã khá nóng ở Việt Nam trong năm 2018 nhưng với sự đi xuống của cryptocurrency, năm 2019 sẽ chứng kiến sự chuyển dịch mạnh mẽ của làn sóng Fintech sang hướng ứng dụng AI. Nhược điểm của thị trường Fintech ở Việt Nam nằm ở việc thiếu hụt các dữ liệu tài chính truyền thống. Tuy nhiên với các cách áp dụng AI tiên tiến, người ta sẽ nghĩ ra nhiều cách để bù đắp các thiếu hụt này, thông qua việc tiếp cận các nguồn dữ liệu thay thế. Sự tham gia của các ngân hàng nhỏ với mong muốn chớp lấy cơ hội để thay đổi vị thế của mình (như VPBank đã làm trước đây) cũng sẽ là một động lực lớn để thị trường AI Fintech nóng lên.

9. Sự xuất hiện của các ứng dụng AI cao cấp

Deep Learning mở ra nhiều cơ hội mới, giúp cho những bài toán khó trước đây như nhận dạng, tổng hợp giọng nói, nhận dạng khuôn mặt ở cỡ lớn, phân tích văn bản cỡ lớn, các hệ thống giao tiếp bằng ngôn ngữ tự nhiên trở nên đơn giản. Các ứng dụng của nước ngoài mà trước đây người Việt Nam chỉ dám nằm mơ như Alexa, Siri, Google Translate… có thể xuất hiện ở Việt Nam trong năm 2019 dưới dạng các phần mềm cho chính tay người Việt làm ra. Tuy chất lượng có thể khó cạnh tranh với các sản phẩm nước ngoài nhưng với nhiều lợi thế bản địa, đặc biệt là sự có hiệu lực của luật bảo vệ dữ liệu, có thể những phần mềm này sẽ có cơ hội trực tiếp tranh giành thị phần với các phần mềm của nước ngoài.

10. Sự lớn mạnh của cộng đồng nghiên cứu

Cộng đồng nghiên cứu người Việt với sự tương tác, gắn bó tốt của những người nghiên cứu trong nước và những người Việt ở nước ngoài, cả các cộng sự người nước ngoài đang phát triển nhanh chóng về số lượng và chất lượng. Những người Việt Nam có vị trí cao cấp trong cộng đồng nghiên cứu tại các quốc gia phát triển đang làm mọi cách để cống hiến cho xã hội trong nước bằng những cách họ có thể làm được. Số lượng bài báo xuất bản tại các hội nghị về Trí tuệ nhân tạo của người Việt Nam sẽ có xu hướng gia tăng mạnh trong năm 2019, tuy nhiên các nghiên cứu hướng ứng dụng có thể vẫn sẽ chưa xuất hiện nhiều.

Lời kết.

Tựu chung lại, trong năm 2019, AI sẽ có nhiều bước phát triển mới ở Việt Nam. Nhưng chúng ta vẫn sẽ gặp các khó khăn rất lớn về nhân lực, hạ tầng và dữ liệu, dẫn đến việc tụt hậu về ứng dụng AI ở Việt Nam so với thế giới có thể sẽ tiếp tục lớn lên. Việc ứng dụng AI ở Việt Nam tuy sẽ mạnh mẽ hơn hiện nay nhưng sẽ vẫn chậm chạp, nói nhiều hơn làm so với thế giới. Đa phần các ứng dụng AI vẫn sẽ dừng ở mức thử nghiệm chứ chưa thể đưa vào thực tế cuộc sống, do chúng ta chưa có nhiều kĩ năng và kinh nghiệm trong việc làm AI engineering.

Điểm sáng có thể đến từ sự tiến bộ của những người học AI. Những người này có động lực học và phát triển do nhu cầu của thị trường đang lớn, mức lương đang rất cao và người biết làm AI đang được xã hội đánh giá tích cực. Một điểm sáng khác là những người ở nước ngoài quyết định quay về Việt Nam lập nghiệp. Họ sẽ giúp môi trường startup và kinh doanh công nghệ thông tin ở Việt Nam gia tăng chất lượng và sự cạnh tranh, giúp các doanh nghiệp ở Việt Nam có nhiều thêm cơ hội chiến đấu ở thị trường ngoài nước.

Cá nhân mình kì vọng những người làm AI sẽ coi đó như một cơ hội quý báu để giúp thay đổi xã hội Việt Nam theo hướng tiến bộ hơn, biến nó thành thứ cơ hội mà kể từ sau chiến tranh đến giờ chúng ta chưa từng có.

Nguồn facebook Lê Công Thành